วิธีการจัดท่าผู้ป่วย ก่อนจะให้ อาหารสายยาง !การจัดท่าผู้ป่วย (Patient Positioning) คือหัวใจสำคัญของการให้卧าหารทางสายยางที่ปลอดภัยที่สุดครับ เพราะหากจัดท่าผิดเพียงเล็กน้อย อาจทำให้ผู้ป่วยสำลักอาหารลงปอด ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
ขั้นตอนและหลักการจัดท่าที่ถูกต้องตามมาตรฐานทางการแพทย์ครับ
1. ท่ามาตรฐาน: "ท่าหัวสูง" (Semi-Fowler's Position)
ก่อนเริ่มให้อาหารทุกครั้ง ห้ามผู้ป่วยนอนราบเด็ดขาด โดยมีหลักดังนี้:
ความสูง: ต้องยกหัวเตียงให้สูงขึ้นทำมุม 30 - 45 องศา (หรือประมาณ 2-3 หมอนหนุน)
ความเสถียร: ตรวจดูให้แน่ใจว่าตัวผู้ป่วยไม่ไถลลงมาที่ปลายเตียง เพราะจะทำให้หน้าท้องถูกกดทับจนอาหารไหลย้อนได้
กรณีไม่มีเตียงปรับระดับ: ให้ใช้หมอนใบใหญ่หนุนตั้งแต่ "ช่วงเอว" ขึ้นไปจนถึงศีรษะ เพื่อให้ลำตัวส่วนบนลาดเอียงสม่ำเสมอ ไม่ให้คอพับหรือตัวงอ
2. ท่าสำหรับผู้ป่วยที่นั่งได้ (Sitting Position)
หากผู้ป่วยสามารถนั่งบนเก้าอี้หรือขอบเตียงได้:
ท่านั่งตัวตรง: ให้ผู้ป่วยนั่งตัวตรงทำมุม 90 องศา โดยมีพนักพิงที่มั่นคง
การวางเท้า: วางเท้าให้ราบกับพื้นหรือที่พักเท้า เพื่อให้ร่างกายสมดุลและไม่เกร็งหน้าท้องขณะรับอาหาร
3. การตรวจเช็กก่อนเริ่ม (The Safety Check)
เมื่อจัดท่าเสร็จแล้ว ให้ตรวจสอบ 3 จุดนี้ก่อนเทอาหารครับ:
คอไม่พับ: ศีรษะและลำคอต้องอยู่ในแนวตรง ไม่ก้มหรือเงยมากเกินไป เพื่อให้หลอดอาหารเปิดกว้าง
สำรวจช่องปาก: อ้าปากดูว่าไม่มีน้ำลายเหนียวข้นหรือเสมหะอุดกั้น หากมี "ต้องดูดเสมหะออกก่อน" ให้อาหาร 30 นาที
เช็กสายยาง: ดูขีดตำแหน่งบนสายที่จมูกว่าอยู่ที่เดิมไหม เพื่อยืนยันว่าปลายสายยังอยู่ในกระเพาะอาหาร
4. กฎเหล็ก: "คงท่าเดิมหลังอาหาร"
เมื่อให้อาหารเสร็จแล้ว อย่าเพิ่งปรับเตียงลงนอนราบทันที ครับ:
ต้องคงท่าหัวสูง 30-45 องศา ต่อไปอีกอย่างน้อย 1 ชั่วโมง
เหตุผล: เพื่อให้อาหารไหลลงสู่ลำไส้เล็กและป้องกันอาการ "กรดไหลย้อน" หรืออาหารขย้อนกลับขึ้นมาสำลักขณะนอนราบครับ
📊 สรุป: สิ่งที่ "ต้องทำ" vs "ห้ามทำ" ในการจัดท่า
✅ สิ่งที่ต้องทำ ❌ สิ่งที่ห้ามทำ
ยกหัวสูง 30-45 องศา เสมอ ห้าม ให้อาหารในท่านอนราบ 0 องศา
หนุนตั้งแต่ช่วงเอวขึ้นไป (กรณีใช้หมอน) ห้าม หนุนแค่ศีรษะจนคอพับ (เสี่ยงทางเดินหายใจอุดกั้น)
คงท่าเดิมไว้ 1 ชม. หลังมื้ออาหาร ห้าม พลิกตะแคงตัวทันทีหลังให้อาหารเสร็จ
ดูดเสมหะให้เรียบร้อยก่อนจัดท่า ห้าม ให้อาหารขณะผู้ป่วยไอหรือหอบเหนื่อย
💡 เคล็ดลับ: "การป้องกันแผลกดทับ"
การจัดท่าหัวสูงนานๆ จะทำให้แรงกดทับไปตกอยู่ที่ "ก้นกบ" มากกว่าปกติ แนะนำให้ใช้หมอนใบเล็กๆ สอดรองใต้พับเข่าเล็กน้อย เพื่อช่วยกระจายแรงกดและป้องกันไม่ให้ตัวผู้ป่วยลื่นไถลลงไป
